MES nedir? Küçük fabrika için gerekli mi?

MES nedir, üretim takibinden farkı ne?

Vardiyada kaç parça tamamlandığını görmek ve duruş süresini takip etmek mi istiyorsunuz, yoksa iş emirlerini, operasyon sırasını ve kalite onaylarını aynı sistemden yürütmek mi? Yazılımın kapsamını bu ayrım üzerinden belirleyin.

Bu rehber, 10–100 makinesi olan fabrikaların müdürleri ve üretim yöneticileri için hazırlandı. Bu aralık hedef kitleyi tanımlar; MES satın alma eşiği veya FactoryVision’ın kapasite sınırı değildir.

İhtiyacı tarif ederken genel “dijitalleşme” ifadeleri yerine sistemin sahada üstleneceği görevleri yazın:

• **Üretimi izlemek:** Kaç parça tamamlandı? Hangi makine ne kadar durdu? İstasyon günlük üretim hedefine ne kadar yaklaştı?
• **Üretimi yürütmek:** Hangi iş emri hangi tezgâhta işlenecek? Operasyon sırası, malzeme kayıtları ve kalite onayları nasıl yönetilecek?

İlk gruptaki ihtiyaçlar için üretim takibine odaklanın. İş emri yönetimi, izlenebilirlik ve kalite kayıtları da gerekiyorsa MES değerlendirmesini bu gereksinimler üzerinden yapın. Bunlar SAP’nin tanımladığı MES işlevleri arasındadır.

Tedarikçi görüşmelerinde her işlevin nasıl çalıştığını ayrı ayrı inceleyin. Reçete yönetimi ve doğrudan makine kontrolü beklentilerinizi de ayrıca belirtin.

Makine sayısından önce sahadaki soruları tanımlayın

Vardiya içinde yanıtını aradığınız soruları listeleyin:

• Şu ana kadar kaç parça tamamlandı?
• Hangi makine ne kadar süre durdu?
• Hangi istasyon günlük hedefin gerisinde?
• Kritik iş emri şu an hangi operasyonda?
• Sevkiyat tarihini yakalamak için hangi istasyona öncelik verilecek?

Her sorunun karşısına sistemden beklediğiniz işlevi yazın: Bilgiyi ekranda görmek mi istiyorsunuz, operatörün veri girmesi mi gerekiyor, yoksa bir sonraki işleme geçmek için yetkili onayı mı beklenecek?

Bu listeyle yazılımdan ne beklediğinizi netleştirin. Görüşmelere yalnızca “MES arıyoruz” diyerek değil, “Tamamlanan parçaları saymak ve makine duruşlarını takip etmek istiyoruz” gibi somut bir ihtiyaçla başlayın.

Hangi durumda önce üretim takibine odaklanmalısınız?

Önceliğiniz tamamlanan parça adedini, duruş süresini ve günlük hedefe göre ilerlemeyi görmekse şartnamenizi bu ihtiyaçlara göre hazırlayın. Makine sayınız arttı diye kullanmayacağınız iş akışlarını zorunlu özellikler arasına eklemeyin.

İş emri atama, operasyon rotası, malzeme izlenebilirliği ve kalite onaylarını da sistemden yürütmek istiyorsanız bunları ayrı gereksinimler olarak yazın.

Her talep için şu soruyu yanıtlayın:

**Bu bilgi ekranda göründüğünde kim, hangi işlemi yapacak?**

Yanıtı olmayan özellikleri zorunlu listeye eklemeden önce kullanım amacını netleştirin. Fabrikanın çalışma düzeni ve veri toplama sorumlulukları, yazılım kapsamının temelini oluştursun.

ERP, SCADA ve OEE beklentilerini ayrı yazın

ERP; muhasebe, satın alma, stok ve üretim planlama gibi işletme süreçlerini kapsar. IBM’in ERP açıklaması bu işlevleri özetler. Mevcut ERP’nizde yürüyen işleri ve yeni sistemden beklediğiniz işlevleri ayrı sütunlara yazın.

İş emirleri ve stok yönetimi ERP’de kalacaksa, sahadan hangi verilerin ERP’ye aktarılması gerektiğini belirtin. Üretilen adet, fire ve süre kayıtlarının kaynağını ayrı ayrı tanımlayın.

SCADA, endüstriyel süreçlerden veri toplama, izleme ve kontrol işlevleriyle ilgilidir. AWS’nin SCADA açıklaması PLC ve sensörlerden gelen verilerin bu yapıdaki yerini anlatır. Böyle bir ihtiyacınız varsa hangi sinyallerin izleneceğini ve hangi kontrol işlemlerinin yapılacağını belirtin.

OEE, yani Genel Ekipman Etkinliği, kullanılabilirlik, performans ve kalite bileşenleriyle hesaplanır. Bu bileşenler Vorne’nin OEE hesaplama rehberinde açıklanır. OEE istiyorsanız her bileşenin hangi veriden hesaplanacağını ve bu verinin doğruluğundan kimin sorumlu olduğunu yazın. Parça sayımını tek başına OEE hesabı olarak ele almayın.

Kavramları birlikte incelemek için ERP, MES, OEE, SCADA, bakım yönetimi ve makine izleme karşılaştırmamızı okuyun.

FactoryVision bu ihtiyacın neresinde?

FactoryVision, kameranın gördüğü tamamlanmış parçaları makineye kablo bağlamadan sayar ve duruş süresini takip eder. Tek tek sayılabilen parçaların üretim takibine odaklanır. ERP, MES veya SCADA sistemi değildir.

Makine başına bir kamera kullanılır. Üretim çevrimi sisteme 10 parçayla tanıtılır. Görüntü işleme modelleri bulutumuzda değil, fabrikanızdaki küçük bir bilgisayarda çalışır.

Her istasyon için günlük hedefe göre durumu gösteren bir ışık bulunur:

• **Yeşil:** İstasyon günlük hedefe uygun ilerliyor.
• **Sarı:** İstasyon günlük hedefin gerisinde kalma riski taşıyor.
• **Kırmızı:** İstasyon günlük hedefin gerisinde.

FactoryVision, Türkiye’de bir kapı ve mobilya fabrikasında çalışır. FactoryVision tamamlanan parçaları sayar, duruşları takip eder ve istasyonun günlük hedefe göre durumunu gösterir.

Kamera sayılacak parçaları görmelidir. Parçanın arka yüzü için ikinci kamera gerekir; parlak veya şeffaf parçalarda aydınlatma düzenlemesi gerekir. Ekstrüzyon gibi sürekli üretim süreçleri bu kapsama girmez.

Kaynaklar ve iddialar

Görüşmeye ihtiyaç listenizle gelin

İzlemek istediğiniz makineleri, sayılacak parça tiplerini ve üretim ekibinin gün içinde görmek istediği bilgileri listeleyin. İş emri yönetimi ve operasyon rotası gibi MES gereksinimlerinizi ayrı bir başlık altında toplayın. FactoryVision satın alma süreci bir tanışma görüşmesiyle başlar. Görüşmenin ardından şirketinizi, makinelerinizi ve üretim süreçlerinizi tanır; kurulumu bu ihtiyaçlara göre planlarız. FactoryVision için tanışma görüşmesi planlayın

Görüşme talep et